ECHA PRZESZŁOŚCI

Na dziś obiecany post. Ctesiphon był starożytnym miastem na północno-wschodnim brzegu Tygrysu, ok. 30 km od Bagdadu. Pod koniec IV stulecia p.n.e. Seleukos I Nikator (jeden z diadochów Aleksandra Wielkiego, twórca Imperium Seleukidów) założył Seleucję, stolicą swego imperium. Po drugiej stronie rzeki leżało miasto Opis. Po opanowaniu Mezopotamii przez Partów w 129 roku p.n.e. królowie partyjscy na miejscu Opis założyli Ktezyfon. Miasto stało się stolicą Imperium około 58 roku p.n.e. za panowania Orodesa II (króla Partii z dynastii Arsacydów). Stopniowo miasto połączyło się ze starą hellenistyczną Seleucją i innymi pobliskimi osadami, tworząc metropolię. Ze względu na swoje znaczenie Ktezyfon był głównym celem Cesarstwa Rzymskiego w jego wschodnich wojnach. W starożytności miasto zostało zdobyte przez Rzymian aż pięciokrotnie – trzykrotnie w samym II wieku. Cesarz Trajan zdobył Ctesiphon w 116 roku, ale jego następca Hadrian postanowił dobrowolnie zwrócić je w 117 roku w ramach traktatu...

Szapur I był władcą Persji z dynastii Sasanidów. Panował samodzielnie w okresie 241-272. Uważa się, że wcześniej współrządził z ojcem - Ardaszirem I. Władca Sasanidów wyznaczył sobie cel odbudowania dawnej potęgi perskiej. W czasie swego panowania Szapur zbudował wiele miast. W roku 241 roku rozpoczął wojnę z cesarstwem rzymskim. Podbił Mezopotamię i Syrię. W 243 roku Rzymianom udało się odzyskać część utraconych terytoriów. W kolejnych latach armia Szapura podbiła Antiochię oraz część Kapadocji (253 rok), a następnie Armenię (256 rok). Kluczowym momentem była wygrana bitwa pod Edessą (obecnie Şanlıurfa w Turcji) w 260 roku. Szapur I pojmał wówczas cesarza rzymskiego Waleriana I. Ten jako niewolnik doświadczał ciągłych upokorzeń np. służył sasanidzkiemu władcy za podnóżek, gdy wsiadał na konia. Nie wiemy, ile lat Walerian spędził w niewoli. W każdym razie był jedynym cesarzem rzymskim, który dostał się do niewoli i w niej zmarł. Istnieje też teoria, że Szapur I pokonał Waleriana, wziął...

Kim byli Hetyci? To lud indoeuropejski, który ok. XVII wieku p.n.e. stworzył silne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii. W okresie największej świetności poza Anatolią kontrolowali także północną Mezopotamię, Syrię i Palestynę. Swoją potęgę Hetyci zawdzięczali silnej armii. Ich upadek przypada na ok. 1200 p.n.e. Wpływ miały tu mieć Ludy Morza (przemieszczające się, wojownicze grupy ludności, które doprowadziły do destabilizacji starożytnego Bliskiego Wschodu i zagroziły Egiptowi na przełomie XIII i XII wieku p.n.e.). Niektóre hetyckie miasta-państwa w północnej Syrii przetrwały do roku VIII wieku p.n.e.           Tudhalija I (czasami Tudhalija II) był królem imperium hetyckiego w latach ok. 1430–1410 p.n.e. lub ok. 1420–1400 p.n.e. (według niektórych źródeł nawet ok. 1460–1440 p.n.e.). Właściwa numeracja władców hetyckich noszących imię Tudhalija jest problematyczna, ponieważ Tudhalija I był także domniemanym królem z początków istnienia państwa hetyckieg...

Arabski podbój Persji Sasanidów od 632 do 654 roku n.e. doprowadzając do upadku imperium, a także religii zoroastryjskiej (religia irańska wywodząca się od Zaratusztry, powstała pomiędzy 1500 a 500 rokiem p.n.e. Liczba wyznawców wynosi 110-120 tys.). Zbiegło się to z bezprecedensową słabością polityczną, społeczną, gospodarczą i militarną Persji. Niegdyś główna potęga światowa, imperium Sasanidów wyczerpało swoje zasoby ludzkie i materialne po dziesięcioleciach działań wojennych przeciwko Cesarstwu Bizantyjskiemu (Wschoniorzymskiemu). Arabowie i Persowie pozostawali ze sobą w kontakcie co najmniej od VI wieku p.n.e. Sasanidzi utrzymywali wasalne państwo arabskich Lachmidów, którzy stanowili zaporę przed inwazją bizantyjską i najazdami beduinów, jednak zlikwidował je Chosrow II (590–628). Wewnętrzna sytuacja polityczna imperium szybko się pogorszyła po egzekucji króla Chosrowa w 628 roku. Wcześniej Persowie zostali rozgromieni przez Bizantyjczyków pod Niniwą w 627 roku, a cesarz Herakli...

Enki (w mitologii sumeryjskiej) czyli, Ea (później w mitologii babilońskiej) był bogiem wiedzy, stworzenia, rzemiosła i wód słodkich. Pierwotnie był bogiem patronem miasta Eridu, ale później wpływ jego kultu rozprzestrzenił się na całą Mezopotamię i na Kananejczyków, Hetytów i Hurytów. Planeta Merkury, kojarzona z babilońskim Nabu (synem Marduka), była w czasach sumeryjskich utożsamiana z Enki. Razem z bogiem nieba Anu i bogiem Enlilem tworzył wielką triadę głównych bóstw.  Enki   wykreowany przez SI           Jego żoną była Damgalnuna (Damkina), czyli bogini ziemi. Ich córka Ninkasi była boginią piwa. Wiele mitów o Enkim zostało zebranych z różnych miejsc, rozciągających się od południowego Iraku po wybrzeże Lewantynu. Wspomina się o nim w najwcześniejszych zachowanych inskrypcjach klinowych w całym regionie od trzeciego tysiąclecia p.n.e. do okresu hellenistycznego. Według sumeryjskiej mitologii Enki przybierając postać byka zapełnił swoim nasie...