ECHA PRZESZŁOŚCI

Bitwa pod Mantineją w 362 p.n.e. była wielkim starciem między Tebami i ich sojusznikami pod wodzą Epaminondasa a koalicją Sparty, Aten, Mantinei i sprzymierzonych. Był to finał tebańskiej dominacji w Grecji po zwycięstwie pod Leuktrami. Epaminondas zastosował podobną taktykę jak wcześniej: silnie wzmocnił jedno skrzydło falangi hoplitów i uderzył nim decydująco na przeciwnika. Tebańczycy odnieśli zwycięstwo taktyczne, ale sam Epaminondas został śmiertelnie ranny. Po jego śmierci Teby nie potrafiły utrzymać hegemonii. Dlatego bitwa nie przyniosła trwałego rozstrzygnięcia: Sparta była osłabiona, Teby straciły wodza, a świat grecki pozostał podzielony. Kilkadziesiąt lat później tę rywalizację wykorzystała Macedonia Filipa II. Bitwa pod Mantineją w 362 p.n.e. (rys. MCR)

Zeus Ammon był synkretycznym bóstwem powstałym z połączenia greckiego Zeusa – najwyższego boga nieba i władcy bogów – z egipskim Amonem, potężnym bogiem stwórcą związanym ze słońcem i siłą życiową. Kult tej postaci rozwinął się szczególnie w okresie hellenistycznym, kiedy świat grecki i egipski zaczęły się przenikać po podbojach Aleksandra Wielkiego. W wyobrażeniach Zeus Ammon przedstawiany był jako dostojny mężczyzna o cechach Zeusa, lecz z charakterystycznymi, skręconymi rogami barana przy skroniach – symbolem Amona, który w Egipcie często był łączony z tym zwierzęciem.           Najważniejszym ośrodkiem jego kultu była odległa oaza Siwa na pustyni libijskiej, gdzie znajdowała się słynna wyrocznia Amona. To właśnie tam Aleksander Wielki udał się, by zasięgnąć rady boga, a według przekazów został uznany za jego syna, co miało ogromne znaczenie polityczne i religijne, wzmacniając jego autorytet jako władcy o boskim pochodzeniu.

Dzisiejszy wpis przedstawi Leonidasa I, króla Sparty. Leonidas I jest prawdopodobnie najbardziej utrwalonym w popkulturze greckim władcą okresu klasycznego. Od 490 roku p.n.e. rządził Spartą. Jego żoną była Gorgo - córka jego przybranego brata Kleomenesa I. Z tego małżeństwa urodził się syn Plejstarchos.  Na zdjęciu Javiera Tamargo Santistebana rekonstruktor Marco Cecini,  znany pod profilem Marco Aurelio Valerio Massenzio           Leonidas zasłynął podczas wojen grecko-perskich, dowodzeniu obroną przesmyku w Termopilach w 480 roku p.n.e. Władca Sparty stał na czele hoplitów składających się z 300 rodaków i kilku tysięcy żołnierzy z innych greckich miast-państw (polis). Nie do końca wyglądało to tak, że było tam wyłącznie 300 Spartan po stronie greckiej. Według Herodota siły Greków składały się z 300 hoplitów spartańskich i 1000 towarzyszących im periojków, 500 hoplitów z Mantinei, 500 z Tegei, 120 z Orchomenos w Arkadii, 1000 innych Arkadyjczykó...

Kambyzes II był królem Persji w latach 529-522 p.n.e. Był synem Cyrusa II Wielkiego. Jeszcze w 538 roku p.n.e. wraz z ojcem zdobył Babilon. W 525 roku p.n.e. pokonał faraona Psametycha III w bitwie pod Peluzjum. Zdobył główne miasta Memfis i Teby. Ogłosił się faraonem egipskim poprzez tradycyjne rytuały i ceremonię, która obejmowała namaszczenie przez kapłanów Seta (boga burz, pustyń, Górnego Egiptu, ciemności i chaosu) i Horusa (boga nieba, opiekuna monarchii egipskiej), noszacych nakrycia głowy reprezentujących ich odpowiednich bogów.  Chwilę tę ukazał na poniższej ilustracji Mark Stacey           Kambyzes nie zdołał jednak zdobyć oazy Siwa na Pustyni Libijskiej, gdzie mieściła się słynna wyrocznia Amona-Re. Wysłana na jej podbój armia zaginęła w tajemniczych okolicznościach. Ich celem było zniszczenie świątyni Amona po tym, jak kapłani tego boga odmówili legitymizacji rządów Kambyzesa w Egipcie. Armia została prawdopodobnie zasypana w czasie burzy p...

W 480 roku p.n.e. perski król Kserkses I z dynastii Achemenidów poprowadził swoją wielką armię ku Grecji. Teby prezentowały inną postawę niż Ateny czy Sparta. Kilkanaście postów niżej pisałem o bitwie pod Termopilami. Chociaż kontyngent 400 został wysłany do Termopil (hoplici poddali się, wypalono im piętna), rządząca arystokracja wkrótce potem dołączyła do króla Persji. Z wielką gotowością i gorliwie walczyła w jego imieniu w bitwie pod Platejami w 479 roku p.n.e. Ateńczycy odnieśli zwycięstwo w trudnej walce z Tebańczykami znajdującymi się po drugiej stronie. Według Herodota Grecy walczący po stronie Persów "celowo walczyli źle". Tebańczycy wycofali się z pola bitwy, jednak w innym kierunku niż Persowie, co ochroniło ich przed dalszymi stratami. Zdrada greckich Teb (rys. Roger Payne)           Warto zwrócić uwagę na pewien szczegół widoczny na ilustracji. Rzeźby greckie były malowane. Farby nie były trwałe przez stulecia, toteż w epoce renesansu artyści n...