ECHA PRZESZŁOŚCI

Bitwa pod Mantineją w 362 p.n.e. była wielkim starciem między Tebami i ich sojusznikami pod wodzą Epaminondasa a koalicją Sparty, Aten, Mantinei i sprzymierzonych. Był to finał tebańskiej dominacji w Grecji po zwycięstwie pod Leuktrami. Epaminondas zastosował podobną taktykę jak wcześniej: silnie wzmocnił jedno skrzydło falangi hoplitów i uderzył nim decydująco na przeciwnika. Tebańczycy odnieśli zwycięstwo taktyczne, ale sam Epaminondas został śmiertelnie ranny. Po jego śmierci Teby nie potrafiły utrzymać hegemonii. Dlatego bitwa nie przyniosła trwałego rozstrzygnięcia: Sparta była osłabiona, Teby straciły wodza, a świat grecki pozostał podzielony. Kilkadziesiąt lat później tę rywalizację wykorzystała Macedonia Filipa II. Bitwa pod Mantineją w 362 p.n.e. (rys. MCR)

Ateński hoplita ma muskularny kirys z brązu i hełm typu frygijskiego z osłoną w kształcie brody. Najwięcej tego typu hełmów znaleziono na terenie Macedonii i Tracji. Były używane w późnej epoce klasycznej i w całym świecie hellenistycznym, od Aten po Seleucję i Kartaginę. Dobra ochrona, wygoda i walory wizualne sprawiły, że ok. połowy IV wieku p.n.e. stał się popularnym hełmem świata greckiego. Występował w wielu wariantach - także bez brodatej osłony. Przy grzebieniu oraz po bokach, w niektórych wersjach hełmu występowały uchwyty na gęsie pióra i kity z końskiego włosia. Hełm ten występował także w wersji pomalowanej.   Ateński hoplita i obsługa gastrafetesu, ok. połowy IV wieku p.n.e. (rys. Giuseppe Rava)           Gastrafetes to prekursor europejskiej kuszy. Nazwa grecka dosłownie oznacza łuk brzuszny i pochodzi od sposobu napinania broni nie tylko z użyciem rąk, gdyż opierano kolbę o brzuch, a koniec suwaka o ziemię. Cięciwę napinano za pomocą suwa...

Posąg Zeusa w Olimpii był gigantyczną rzeźbą, około 13 m wysokości, wykonaną przez greckiego rzeźbiarza Fidiasza ok. 437–432 roku p.n.e. w sanktuarium w Olimpii w Grecji i postawioną w tamtejszej Świątyni Zeusa. Był to jeden z Siedmiu Cudów Starożytnego Świata. Zeus był bogiem nieba i piorunów w mitologii greckiej, królem bogów na górze Olimp. Rzeźba stała w świątyni w Olimpii przez ok. 800 lat. Szczegóły jej formy są znane tylko ze starożytnych greckich opisów i przedstawień na monetach oraz dziełach sztuki.            Posąg Zeusa został zamówiony przez Elejczyków, opiekunów igrzysk olimpijskich, w drugiej połowie V wieku p.n.e. do nowo wybudowanej Świątyni Zeusa. Chcąc prześcignąć ateńskich rywali, Elejczycy zatrudnili rzeźbiarza Fidiasza, który wcześniej wykonał masywną statuę Ateny Partenos w atńskim Partenonie. Fidiasz musiał opuścić Ateny ok. 438/437 p.n.e., kiedy został oskarżony o defraudację złota przeznaczonego do budowy posągu Ateny Partenos...

Olympias (Olimpias) to triera należąca do Greckiej Marynarki Wojennej od 1987 roku. Okręt został zbudowany w latach 1985-1987 przez stocznię w Pireusie. Służbę pełni od lata 1987 roku. Olympias to wspaniały przykład archeologii eksperymentalnej. Brązowy taran dziobowy waży 200 kg. Jest to kopia oryginalnego eksponatu znajdującego się obecnie w muzeum archeologicznym w Pireusie. Okręt przeszedł liczne próby morskie. Jedną z ważniejszych były ćwiczenia z 1987 roku, w których uczestniczyło 170 wioślarzy-ochotników. Olympias osiągnęła prędkość 9 węzłów (17 km/h) i była w stanie wykonać skręty o 180 stopni w ciągu jednej minuty, po łuku nie szerszym niż 2,5 długości statku. Wyniki te, osiągnięte z niedoświadczoną, mieszaną załogą, sugerują, że starożytni historycy, tacy jak Tukidydes, nie przesadzali w kwestii zwrotności i szybkości trier. W 2004 roku okręt został wykorzystany do ceremonialnego transportu olimpijskiego płomienia z portu Kieratsini do głównego portu w Pireusie, gdy sztafeta ...

Według legend posłaniec Filippides pobiegł do Aten, by powiedzieć o zwycięstwie pod Maratonem w 490 roku p.n.e. oraz poinformować Ateńczyków, że płynie ku nim flota perska. Po przekazaniu tej wiadomości miał paść martwy na ziemię. Historia ta stała się źródłem do utworzenia biegu maratońskiego (na dystansie 42 195 m) jako dyscypliny olimpijskiej w nowożytnych igrzyskach.   Filippides, ateński posłaniec pod Maratonem w 490 roku p.n.e.           Z kolei według Herodota po zwycięskiej bitwie z Persami, nie jeden człowiek, ale cała armia grecka pospieszyła do Aten by uprzedzić okręty perskie. Taka wersja jest uznawana za wiarygodną. Pokonanie tej odległości zajęło im ok. 8 godzin. Dystans to ok. 38-40 km. Według Herodota Filippides był wysłany z Aten do Sparty w celu złożenia prośby o ich zbrojną pomoc dla Ateńczyków przed bitwą pod Maratonem.