Arabski podbój Persji Sasanidów od 632 do 654 roku n.e. doprowadzając do upadku imperium, a także religii zoroastryjskiej (religia irańska wywodząca się od Zaratusztry, powstała pomiędzy 1500 a 500 rokiem p.n.e. Liczba wyznawców wynosi 110-120 tys.). Zbiegło się to z bezprecedensową słabością polityczną, społeczną, gospodarczą i militarną Persji. Niegdyś główna potęga światowa, imperium Sasanidów wyczerpało swoje zasoby ludzkie i materialne po dziesięcioleciach działań wojennych przeciwko Cesarstwu Bizantyjskiemu (Wschoniorzymskiemu). Arabowie i Persowie pozostawali ze sobą w kontakcie co najmniej od VI wieku p.n.e. Sasanidzi utrzymywali wasalne państwo arabskich Lachmidów, którzy stanowili zaporę przed inwazją bizantyjską i najazdami beduinów, jednak zlikwidował je Chosrow II (590–628). Wewnętrzna sytuacja polityczna imperium szybko się pogorszyła po egzekucji króla Chosrowa w 628 roku. Wcześniej Persowie zostali rozgromieni przez Bizantyjczyków pod Niniwą w 627 roku, a cesarz Herakliusz zdobył Ktezyfon. Wyczerpana Persja nie była zdolna do dalszej walki, Chosrow został obalony i zabity przez syna Kawada II. Zapoczątkowało to okres chaosu, którego Sasanidzi nie zdołali już przezwyciężyć. W ciągu następnych czterech lat na tron wprowadzono dziesięciu nowych pretendentów. Po wojnie domowej w latach 628–632 imperium nie było już scentralizowane. Arabscy muzułmanie po raz pierwszy zaatakowali to terytorium w 633 roku, kiedy Chalid ibn al-Walid (arabski wódz okresu podbojów) najechał Mezopotamię (znaną wówczas jako sasanidzka prowincja Asōristān - mniej więcej odpowiadająca współczesnemu Irakowi), która była politycznym i gospodarczym centrum państwa Sasaninidów.
.jpg)
Po przeniesieniu Chalida ibn al-Walida na front bizantyjski w Lewancie, muzułmanie ostatecznie stracili swoje posiadłości w wyniku kontrataków sasaninidzkich. Druga inwazja muzułmańska rozpoczęła się w 636 roku pod rządami Sa'da ibn Abi Waqqasa, kiedy kluczowe zwycięstwo w bitwie pod Al-Kadisijją doprowadziło do trwałego zakończenia kontroli Sasanidów na zachód od współczesnego Iranu. Przez następne sześć lat Góry Zagros, naturalna bariera, wyznaczały granicę między kalifatem a Imperium Sasanidów. W 642 roku Umar ibn al-Chattab (od 634 roku kalif po Abu Bakrze, drugi z czterech zwanych później sprawiedliwymi, jeden z twórców potęgi imperium arabsko-muzułmańskiego) zarządził inwazję na Persję na pełną skalę, co doprowadziło do całkowitego upadku imperium. Do 651 roku większość ośrodków miejskich na ziemiach irańskich znalazła się pod panowaniem arabskich muzułmanów. W wielu miastach doszło do buntu, zabijając swoich arabskich gubernatorów lub atakując ich garnizony. Ostatecznie arabskie posiłki wojskowe stłumiły irańskie powstania. Np. Arabowie po odbiciu miasta Isfahanu wymordowali 40 tysięcy ludzi. Islamizacja Persji była stopniowa i przez stulecia stymulowana na różne sposoby, przy czym niektórzy Irańczycy nigdy się nie nawrócili. Powszechne były przypadki palenia pism zaratusztrianskich i egzekucji. Persowie zaczęli umacniać swoją pozycję, utrzymując język perski i kulturę irańską, islam stał się religią dominującą w Iranie.
Komentarze
Prześlij komentarz