Spartanoi (Cohors Lacedaemoniorum Tridentaria) stanowili elitarną jednostkę pomocniczą armii rzymskiej, wywodzącą się z Lakonii i rekrutowaną spośród mieszkańców Sparty oraz okolicznych ziem. Choć w czasach cesarstwa Sparta nie odgrywała już dawnej roli politycznej ani militarnej, jej legenda przetrwała jako symbol dyscypliny, surowości i niezłomności. Rzymianie chętnie sięgali po ten mit, tworząc oddział, który miał nie tylko realną wartość bojową, lecz także znaczenie propagandowe. Spartanoi uchodzili za ludzi milczących, zahartowanych i całkowicie oddanych służbie, a ich szkolenie nawiązywało do wyobrażeń o dawnej agoge, choć w rzeczywistości było dostosowane do potrzeb rzymskiej armii. Jednostka liczyła około pięciuset żołnierzy. Dowodził nią prefekt wywodzący się najczęściej z greckiej arystokracji, który łączył znajomość lokalnych tradycji z rzymską organizacją wojskową. Spartanoi byli traktowani jako oddział o podwyższonej wartości bojowej i często kierowani do najtrudniejszyc...
Kirasjerzy hetmana Szczanieckiego, znani w źródłach jako Compagnie des Cuirassiers de Szanecy, stanowili jedną z najbardziej niezwykłych i krótkotrwałych formacji kawaleryjskich w dziejach Rzeczypospolitej. Ich powstanie datuje się na lata bezpośrednio poprzedzające kampanię chocimską 1621 roku, gdy hetman mniejszy koronny Mikołaj Szczaniecki – postać dziś niemal zapomniana – postanowił stworzyć oddział zdolny przełamać impas pomiędzy tradycyjną husarią a kirasjerami zachodnimi. Inspiracją dla Szczanieckiego były zarówno obserwacje wojsk cesarskich, jak i doświadczenia wyniesione z walk z Tatarami i Kozakami. Uznał on, że choć husaria pozostaje niezrównana w uderzeniu, jej skuteczność maleje w długotrwałym starciu, szczególnie przeciwko liczniejszym i bardziej elastycznym formacjom osmańskim. Nowa jednostka miała więc zachować impet ciężkiej jazdy, ale jednocześnie zyskać zdolność walki manewrowej i większą odporność na ostrzał. ...