ECHA PRZESZŁOŚCI

Seria moich ilustracji do najnowszego tomu serii Historyczne Bitwy pt. "Askulum 90-89 p.n.e." Małgorzaty Członkowskiej-Naumiuk.  Od lewej stoją:  1. Południowoitalski jeździec z IV–III wieku p.n.e. Wojownik konny z czasów wcześniejszych, omawianych na początku książki. Italska jazda była bardzo ceniona przez Rzymian. Ma na głowie hełm z brązu typu frygijsko-attyckiego ze skrzydłami, popularny w Italii. Ma włócznie i tarczę. Nosi charakterystyczny italski pas z brązu. Na uwagę zasługuje także uzbrojenie ochronne konia, również wykonane z brązu, w tym naczółek – chamfron (hełm koński). 2. Italski legionista – obrońca Askulum Piechur w kolczudze, w hełmie z brązu bez kity, z przypasanym mieczem i sztyletem (pugio), miotający procą. Można przypuszczać, że wyspecjalizowanych procarzy wspomagali szeregowi piechurzy. Ukazano tutaj procę wykonaną z jednolitego kawałka skóry. 3. Italski procarz Procarze walczyli zazwyczaj bez zbroi i hełmu. Nosili przewieszone przez ramię torby z poci...

Samnici byli ludem italskim z grupy osko-umbryjskiej, zamieszkującym środkową i południową część Apeninów, czyli krainę Samnium. Samnici stworzyli luźną federację o charakterze wojskowym. Głównym ich ośrodkiem było miasto Maleventum. Znane jest lepiej pod rzymską nazwą - Benewent. Widoczni na ilustracji wojownicy samniccy walczą oszczepami i mieczami. Ochronę stanowią hoplickie tarcze - aspis, a także płaskie tarcze znane z fresków. Uwagę przyciągają elementy z brązu takie jak charakterystyczne dla tej części Italii napierśniki, pięknie zdobione hełmy z piórami (typu pilos, attyckie, chalkidzkie, frygijskie i Montefortino). Elementy ubioru znamy także dzięki samnickiem kolorowym freskom, które pozwalają na odtworzenie wzorów tunik i tarcz.    Samnici w walce, ok. IV-III wieku p.n.e. (rys. Javier de Gabiola Garcia)           Postać w niebieskiej tunice i hełmie z zielonymi piórami ma na sobie słynny pancerz Ksour Essef. Jest pozłacany, a wykonany z...

Seria moich ilustracji ukazująca rzymską stroną konfliktu do książki "Bibracte-Wogezy 58 p.n.e." Tomasza Romanowskiego z serii "Historyczne Bitwy". Zaprezentuję także stronę galijską. Od lewej stoją: 1. Rzymski trybun.  Ma piękne uzbrojenie odwzorowane z monumentu z Campidoglio, znajdującego się w Muzeum Kapitolińskim w Rzymie. Uwagę przyciąga hełm typu hellenistycznego z kitą. Widzimy także kirys z imitacją muskulatury (lorica musculata), który sięgał do pasa i dlatego – dla ochrony podbrzusza, ramion oraz ud – był uzupełniany podwójnym rzędem ozdobnych pasów zwanych pteruges. Na nogach trybun ma pięknie ozdobione nagolenice z motywami mitologicznymi. 2. Rzymski legionista.  Na jego uzbrojenie zaczepne składały się: miecz (gladius), sztylet (pugio) i oszczep (pilum). Jego uzbrojenie ochronne stanowiły: tarcza (scutum), hełm (cassis, galea) oraz kolczuga (lorica hamata). Za czasów Cezara żołnierz posiadał prawdopodobnie dwa jednakowe pila. Dużą owalną tarczę trzyman...

Na poniższej fotografii znajduje się rekonstruktor Danilo Ligutarvos Guasco w rogatym hełmie typu Montefortino, ok. 250 p.n.e. (fot. Carlo Ferrari).           Rogate hełmy były charakterystyczne dla antycznej Italii od VI do II wieku p.n.e. Moda ta dotknęła wiele typów hełmów. W epoce archaicznej i klasycznej był to typ koryncki, następnie pilos, aż wreszcie Montefortino. Powyżej widoczne są 3 przykłady takiego hełmu: 1. Hełm z brązu typu Montefortino, znaleziony w Casaselvatica (Berceto, Parma, Włochy), ok. 250 p.n.e. 2. Hełm z brązu typu Montefortino, znaleziony w Pulica (Fosdinovo, Massa-Carrara, Włochy), IV-III wiek p.n.e., 3. Hełm typu Montefortino na samnickim fresku z Nola (Obszar Metropolitalny Neapolu, Kampania, południowe Włochy), ok. 250 p.n.e.

Niezwykły, nieznany wcześniej egzemplarz hełmu rzymskiego typu Montefortino został odnaleziony na wraku rzymskiego statku w lipcu 2019 roku. Wszystko wskazuje na to, że został zatopiony przez flotę Kartagińczyków podczas bitwy morskiej koło Wysp Egadzkich, która rozegrała się 10 marca 241 roku p.n.e., w czasie I wojny punickiej. Kartagina poniosła wówczas klęskę. Hełm wraz z rekonstrukcją Francesco Gallucio           Hełm jest typowym przykładem stylu Montefortino (najpopularniejszego hełmu legionowego III-I w. p.n.e.), z jednym małym szczegółem. Na górze dzwonu znajduje się głowa gryfa, która była ozdobą mocowania pióropusza. Jest to pierwszy znany przykład tego takiego detalu. Jeszcze wiele nieznanych obecnie typów antycznego uzbrojenia czeka na odkrycie.