Bitwa pod Kulm-Priesten 29-30 sierpnia 1813 roku

Seria moich ilustracji ukazująca żołnierzy do najnowszego tomu serii Bitwy/Taktyka pt. "Bitwa pod Kulm-Priesten 29-30 sierpnia 1813 roku. Przypadkowe zwycięstwo sprzymierzonych" autorstwa Szymona Jagodzińskiego. Książka będzie wydana przez wydawnictwo InfortEditions.

Od lewej stoją: 

1. Rosyjski huzar gwardii. 

Był żołnierzem elitarnej kawalerii lekkiej, odznaczającym się efektownym, bogato zdobionym umundurowaniem. Dolman to na Węgrzech dopasowana kurtka zdobiona szamerunkiem na piersiach i na rękawach. Stała się typowym elementem umundurowania węgierskich huzarów, gdzie nakładano na nią dodatkowo mentyk, przerzucony przez lewe ramię. Od XVIII wieku dolman i mentyk zyskały popularność jako mundur huzarów również w innych państwach. Szamerunek to jeden z najbardziej charakterystycznych i efektownych elementów ich umundurowania – ozdobne, plecione sznury i obszycia, które nadawały mundurowi wyrazisty, paradny wygląd. Szamerunek składał się z szeregu poziomych pętlic, zwykle zamkniętych metalowymi lub obciąganymi guzikami. Mankiety i kołnierze również bywały obszyte szamerunkiem. Granatowe spodnie, dopasowane, z żółtym lampasem (pasem bocznym) i szamerunkiem/haftem na udach. Noszono też wysokie buty huzarskie. W 1813 roku huzarzy gwardii nosili czako z daszkiem. Widoczna jest wysoka kita. Huzar ma szabeltas, czyli rodzaj płaskiej torby (kalety) skórzanej, zawieszanej wraz z szablą na długich rapciach. Rękawice są skórzane. Główna broń to lekka szabla huzarska o wygiętym ostrzu, z bogato zdobioną rękojeścią. Rosyjscy huzarzy gwardii wyróżniali się nie tylko barwnością stroju, ale też wysokim morale, dyscypliną i znaczną sprawnością w działaniach kawaleryjskich.

2. Francuski szwoleżer-lansjer (6. pułk, compagnie d’elite). 

Żołnierz posiadał masywny, błyszczący mosiężny hełm typowy dla lansjerów. Hełmy francuskich dragonów i lansjerów z okresu napoleońskiego miały charakterystyczny, ozdobny wygląd i różniły się między sobą detalami. Grzebień był masywny. Z boku hełmu mocowano wysoką kitę (częściej na paradach). Zielona kurtka z czerwonymi wyłogami - klapami, kołnierzem i mankietami. Zielone spodnie z lampasem po bokach i szamerunkiem na udach. Żółty pas główny i pas z ładownicą (lederwerk). Lanca to główna broń lansjera (około 2,75 m), z proporcem. Grot stalowy, trzonek drewniany. Na ilustracji lanca została przycięta, by pokazać cały proporzec. Szabla kawaleryjska – pochwa metalowa, rękojeść z kabłąkiem, mosiężna lub stalowa. Noszono też wysokie buty na wzór huzarskich.

3. Szwoleżer-lansjer (9. pułk, polski).

Czapka ułańska z kwadratowym denkiem, to wysoka rogatywka z daszkiem, zbliżona do czapek z końca XVIII wieku, używana była następnie w części formacji jazdy i piechoty wojsk polskich epoki napoleońskiej. Na niej – blacha w kształcie półsłońca oraz kokarda i pompon. Granatowa kurtka z paliowymi/słomkowymi wyłogami – klapami, mankietami i kołnierzem. Granatowe spodnie z podwójnym paliowym/słomkowym lampasem po bokach. Biały pas z ładownicą. Lanca to główna broń lansjera (około 2,75 m), z proporcem w kolorach biało-karmazynowych. Grot stalowy, trzonek drewniany. Na ilustracji lanca została przycięta, by pokazać cały proporzec. Szabla kawaleryjska – pochwa metalowa, rękojeść z kabłąkiem, mosiężna lub stalowa.

4. Austriacki piechur (9. pp Czartoryski). 

Fizylier austriacki nosił mundur sukienny biały, zgodnie z tradycją austriacką. Wyłogi (klapy) kołnierz, mankiety i obszycia miały kolor zależny od numeru pułku (tzw. Egalisierungsfarbe – kolor wyróżniający pułk), np. czerwony, żółty, niebieski, zielony. W przypadku tego pułku elementy były zielone. W 1806 r. wprowadzono nowy typ czaka. Pompon okrągły był na szczycie czaka. Warto zwrócić uwagę na charakterystyczne dla austriackiej armii liście dębu. Spodnie białe (z płótna lub sukna) z getrami. Pasy (lederwerki) skórzane, białe, noszone krzyżowo. Ładownica skórzana, czarna; zawierała naboje z prochem i kulami. Tornister z płaszczem zrolowanym na wierzchu. Karabin wzór 1798/1807 – gładkolufowa broń odprzodowa, z zamkiem skałkowym. Do karabinu mocowano bagnet. Fizylier zwykle nie posiadał tasaka, szabli ani pałasza – broń boczna była zarezerwowana dla podoficerów i grenadierów. Właściciel (Inhaber)  to książę Józef Klemens Czartoryski – polski arystokrata w służbie habsburskiej. Rejonem werbunku była Galicja.

5. Austriacki artylerzysta (kanonier). 

Kurtka mundurowa brązowa czerwonymi wyłogami. Guziki były żółte (mosiężne). Czarny bikorn (dwurożny kapelusz), wykonany z filcu, z wywiniętymi rogami. Warto także zwrócić uwagę na charakterystyczne dla austriackiej armii na liście dębu. Buty czarne, skórzane, wysokie. Pasy skórzane białe. Kanonier miał pojemnik na przybory. Nie miał ładownicy. Manierka, worek na chleb – typowe wyposażenie marszowe. Kanonierzy, w przeciwieństwie do piechoty, nie nosili broni palnej, ale zwykle byli uzbrojeni w krótki pałasz lub lekko zakrzywioną szablę artyleryjską. Kanonier nosił wycior, czyli przyrząd przeznaczony do czyszczenia wnętrza lufy działa.

6. Piechur pruskiej Landwehry Śląskiej (9. pułk). 

Mundur Landwehry był prosty, oszczędny i praktyczny, ponieważ formacje te tworzono szybko i tanio. Występowały liczne warianty lokalne, ale istniał podstawowy, regulaminowy wzór. Surdut zwany litewką, był ciemnogranatowy lub szaroniebieski. Z zapięciem na dwa rzędy guzików. Kołnierz, mankiety były żółte. Czapka typu schirmütze (furażerka). Krzyż Landwehry (Landwehrkreuz) był umieszczany na czapkach jednostek Landwehry, aby odróżnić je od pułków liniowych. Spodnie szare lub białe z sukna, zależnie od regionu i dostępności. Wyposażenie i oporządzenie: pas (lederwerk) z ładownicą, plecak skórzany lub płócienny. Pruski karabin wz. 1809 – gładkolufowy, z zamkiem skałkowym. Bagnet przymocowywany do lufy (o ile były dostępne). Rekruci 9. pułku pochodzili głównie z okręgów głogowskiego, wrocławskiego i legnickiego.