Posąg Zeusa w Olimpii był gigantyczną rzeźbą, około 13 m wysokości, wykonaną przez greckiego rzeźbiarza Fidiasza ok. 437–432 roku p.n.e. w sanktuarium w Olimpii w Grecji i postawioną w tamtejszej Świątyni Zeusa. Był to jeden z Siedmiu Cudów Starożytnego Świata. Zeus był bogiem nieba i piorunów w mitologii greckiej, królem bogów na górze Olimp. Rzeźba stała w świątyni w Olimpii przez ok. 800 lat. Szczegóły jej formy są znane tylko ze starożytnych greckich opisów i przedstawień na monetach oraz dziełach sztuki.
Posąg Zeusa został zamówiony przez Elejczyków, opiekunów igrzysk olimpijskich, w drugiej połowie V wieku p.n.e. do nowo wybudowanej Świątyni Zeusa. Chcąc prześcignąć ateńskich rywali, Elejczycy zatrudnili rzeźbiarza Fidiasza, który wcześniej wykonał masywną statuę Ateny Partenos w atńskim Partenonie. Fidiasz musiał opuścić Ateny ok. 438/437 p.n.e., kiedy został oskarżony o defraudację złota przeznaczonego do budowy posągu Ateny Partenos. Prawdopodobnie było to oskarżenie polityczne, ponieważ Fidiasz sympatyzował z ateńskim politykiem Peryklesem (495–429 p.n.e.). Fidiasz wykonał posąg z użyciem opracowanej przez siebie techniki chryzelefantyny (technika rzeźbiarska, która wykorzystywała kość słoniową, złoto oraz inne drogie materiały np. kamienie szlachetne). Fidiasz niestety nie zostawił po sobie żadnych planów pracy nad posągiem. Geograf i podróżnik z II wieku n.e. Pauzaniasz pozostawił szczegółowy opis. Zeus siedział na malowanym tronie z drewna cedrowego ozdobionym kością słoniową, złotem oraz hebanem i kamieniami szlachetnymi. Szatę i włosy Zeusa wykonano ze złota, a obnażone części ciała z kości słoniowej. Posąg był zwieńczony rzeźbionym wieńcem z gałązek oliwnych. W prawej ręce trzymał małą figurkę koronowanej Nike (z kości słoniowej i złota), bogini zwycięstwa, a w lewej berło podtrzymujące orła, „ozdobione wszelkimi metalami”. Tron zawierał malowane i wyrzeźbione figury. Złote sandały Zeusa spoczywały na podnóżku ozdobionym płaskorzeźbą Amazonomachii (w mitologii greckiej walka Amazonek z Grekami). Pauzaniasz podał również, że posąg był stale pokrywany oliwą z oliwek, aby przeciwdziałać szkodliwemu wpływowi na kość słoniową. Na podłodze celli (najważniejsze pomieszczenie w świątyni), przed posągiem, na polecenie Fidiasza, umieszczono basen (6,5 m²) wyłożony ciemnym wapieniem i wypełniony oliwą. Ten zbiornik działał jak lustro, podwajał pozornie wysokość posągu. Ok. 167 roku p.n.e. Antioch IV Epifanes (władca imperium Seleukidów) podarował świątyni drewnianą zasłonę zdobioną motywami asyryjskimi, którą umieszczono za posągiem.
%20b.jpg)
Według Pauzaniasza, gdy posąg był już całkowicie ukończony, Fidiasz modlił się do Zeusa, aby pokazał mu znakiem, czy dzieło mu się podoba. Jak głosi legenda, natychmiast spadł piorun na część podłogi, gdzie do dziś stoi brązowy dzban, aby zakryć to miejsce. Według rzymskiego historyka Swetoniusza, rzymski cesarz Kaligula wydał rozkaz, aby „posągi bogów, które były szczególnie sławne ze swojej świętości lub walorów artystycznych, w tym posąg Jowisza w Olimpii, zostały przywiezione z Grecji, aby pozbawić je głów i umieścić na ich miejscu swoją własną”. Cesarz został zamordowany, zanim to nastąpiło, w 41 roku n.e. Jego śmierć miała być przepowiedziana przez posąg Zeusa, który „nagle wydał taki gromki śmiech, że rusztowanie się zawaliło, a robotnicy rzucili się do ucieczki”.
W 391 roku n.e. cesarz rzymski Teodozjusz I zakazał uczestnictwa w pogańskich kultach i zamknął świątynie. Sanktuarium w Olimpii popadło w ruinę. Okoliczności ostatecznego zniszczenia posągu są nieznane. Bizantyjski historyk z XI wieku Jerzy Kedren podaje, że posąg został zabrany do Konstantynopola, gdzie został zniszczony w wielkim pożarze Pałacu Laususa w 475 roku n.e.
Komentarze
Prześlij komentarz