Lamassu, asyryjskie opiekuńcze bóstwo

Lamassu jest wyobrażeniem skrzydlatego byka o ludzkiej, brodatej twarzy. Ten wizerunek wywodzi się jeszcze z tradycji sumeryjskiej, gdzie byk łączony był z bogiem Księżyca Nanną, jednak to za sprawą Asyryjczyków zawdzięcza powszechną popularność. W sumeryjskim eposie o Gilgameszu Lamassu są przedstawiani jako fizyczne bóstwa. Motyw skrzydlatego zwierzęcia z ludzką głową jest powszechny na Bliskim Wschodzie, po raz pierwszy odnotowany w Ebla (dziś Syria) około 3000 p.n.e. 

Lamassu, asyryjskie opiekuńcze bóstwo (rys. Angus McBride)

        Pierwszy wyraźny motyw Lamassu pojawił się w Asyrii za panowania Tiglat-Pilesera II (jego rządy datowane są na lata 966-935 p.n.e.) jako symbol władzy. Są charakterystycznym elementem sztuki imperium neoasyryjskiego. Posągi Lamassu odkryto podczas wykopalisk niemal w każdej stolicy asyryjskiej (Kalchu, Dur-Szarrukin i Niniwie). Z czasem tego typu posąg został przejęty przez sztukę perską. Posągi Lamassu, zazwyczaj w parach, znajdowały się przy monumentalnych wejściach do pałaców oraz w samych pałacach przy wejściach, np. do sal tronowych, gdzie miały pełnić funkcję strażników. W kulturze Mezopotamii był to duch opiekuńczy.

Lamassu z asyryjskiego pałacu w Nimrud, IX wiek p.n.e.

Obecnie w British Museum, Londyn